Месяц: Июнь 2022

ԱՄՆ-ում հասարակական կարծիքը, ըստ երեւույթին, զգալիորեն նվազեցնում է խորհուրդների դերը: Ճիշտ նույն կարծիքն այն մասին, որ ԱՄՆ-ն ոչինչ չի արել, սխալ է ։

Սակայն յուրաքանչյուրը, ով ծանոթ է պատմության Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետ, կասի, որ Արևելյան զորքը բացարձակապես ավելի հզոր են քան » հաղթող Արևմտյան զորքը: Մտածեք այդ մասին ՝ «Դ» — ի օրը դեսանտի իջեցումը բաղկացած էր մոտ 150 հազար զինծառայողների իջեցումից ՝ նացիստական փոքր ուժերի դեմ ։ Կուրսկի աղեղի ճակատամարտում, որտեղ սովետը կանգնեցրել եր գերմանական խոշոր հարձակումը եւ գրավել նախաձեռնությունը, հակահարված տալով նրանց, մասնակցել է գրեթե 2 միլիոն սովետական զինվոր և ավելի քան 900 հազար գերմանացի զինվոր: Ամենացածր գնահատականներով ՝ գերմանացիների կորուստները կազմել են 150 հազար մարդ։

Արևելյան ճակատն այլ մասշտաբի էր ինչպես սովետական զորքերը, այնպես էլ նացիստական զորքերի կողմից իրականացված գործողությունների տեսանկյունից ։ Ամենածանր ժամանակներում երկու կողմից կռվող զինվորների ընդհանուր թիվը հասել է 10 միլիոնի։ Գերմանիան միշտ ավելի շատ զորքեր է ունեցել Արևելքում, քան Արևմուտքում ։

Ոչ ոք չգիտի, թե ինչպես և երբ կավարտվեր պատերազմը առանց ամերիկացիների, բայց ցանկացած օբյեկտիվ չափանիշներով Սովետական Միությունն ավելի շատ ռազմական առումով արեց ։ Եվ դա նույնիսկ առանց հաշվի առնելու Արևելքում քաղաքացիական բնակչության շրջանում հսկայական կորուստները ՝ 12 միլիոնը, պատերազմի ժամանակ Խորհրդային քաղաքացիական բնակչության մահվան ցածր գնահատականն է ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Կարմիր բանակի նշանակությունը չպետք է նվազեցվի: Բայց պետք չէ մոռանալ նաև այն փաստի մասին, որ սովետական զինվորականներն իրենք իրենց համար սարսափելի էին ողջ Արևելյան Եվրոպայում, զանգվածային բռնաբարություններով, գյուղերի ավերմամբ և խաղաղ բնակիչների սպանությամբ։ Սա այն մասն է, որը ժամանակակից Ռուսաստանն իսկապես նախընտրում է նվազեցնել ։

Արգիշտի 1-ի օրոք (Ք.ա. 786-764թթ.) Վանի տերությունը հասավ աննախադեպ հաջողությունների: Նրա թագավորությունն ընդգրկում էր Ուրմիա լճի հարավային ափերից մինչև Ջաղախք գավառի ընկած տարածքները: Սևանա լճի ավազանից և Կուր գետից մինչև Մելիտեա և Թաբալ երկրերըԼ Մասիուս և Կորդվաց լեռներից մինչ Չորոխ ավազանը: Արգիշտի 1-ինը եղել է շատ հզոր թագավոր և անգամ նրա անունը լսելուց մարդիկ պատկերացրել են ահարկու ծանր հողմ: Արգիշտի 1-ը հիմնեց նոր բնակավայարը, որը հետագայում դարձավ Երևանի հիմքը (Ք.ա. 782թ.): Դրանից 6 տարի անց Արարատյան դաշտում արքան հիմենց նոր քաղաք-ամրոց ՝ Արգւշտիխինիլին: Այն հին մայրաքաղաք Արմավիրի հարևանությամբ էր: Դրանք դարձան Արգիշտի 1-ի տերության հյուսիսաին գլխավոր հենաետերը: Շատ ավելի մեծ է եղել նրա քաղաքական ազդեցության ոլորտ, ինչի մաին պատկեացնել լինում է հնագիտական պեղումների շնորհիվ: Հյուսիսային Կովկասում հայտնաբերվել է Արգիշտի1-ի անվամբ սեպագիր արձանագրությամբ սաղավարտ, որը պահվում է Բեռլինի Առաջավորասիական թագավորում: Նույնպիսի սաղավարտներ են հայտնաբերվել նաև Աբխազիայում, Օսիայում և Թռեղքում:

Արգիշտի 1-ին հաջորդեց Սարդուրի 2-ը (Ք.ա. 764-735թթ.): Նրա գահակալության շրջանում Վանի տերությունը ունեցել է մեծ առաջընթացներ: Տերության Հյուսիսարևելյան սահմանը հասնում էր Կուր գետին. Հյուսիսիում Սև ծովին ներառյան Կուլխա երկիրը: Առաջին անգամ Արցախը Ուրտեխի անվամբ հիշատակվում է Սարդուրի 2-ի կողմից: Արւելքում տերությունը հասնում էր Կասպից ծով իսկ արևմուտքում ոքր Ասիա: Նա ստեղծեց մի մեծ և հզզոր տերություն 4 ծովերի միջև:

Հայկական լեռնաշխարհը ունի լեռնային տեղանք: Ամբողջ տարածքը կտրտված է բարձր լեռնաշղթաներով ու խոր ձորերով: Կան նաև դաշտեր, հովիտներ ու սարահարթեր: Մյուս ազգերը կոչել են Արմենիա, Ուրարտու կամ Սոմխեթի: ՝ Հայկական լեռնաշխարհի սահմանները հարավում հասնում են Հայկական Տավրոսի, հյուսիսարևմուտքում՝ Պոնտոսի լեռներին: Հյուսիսում Կուր գետն է, արևելքում Կասպից ծովը և Ուրմիա լիճը, արևմուտքում Փոքրասիական սարահարթը:

Լեռները

Հայկական բարձավանդակի ամենաբարձ լեռը Մեծ Արարատն է, որը հայտնի է նաև Մասիս անունով:Արարատը ծովի մակարդակից 5165մ բարձրության վրա է գտնվում, իսկ փոքր Արարատը 3925մ: Հայկական լեռնաշխարհի կենտրոնական մասում՝ Արարատից անմիջապես արևմուտք, երկար ձգվում են միմյանց կպած բազմաթիվ լեռնագագաթներ: Լեռների այդ շարքը կոչվում է Հայկական պար: Հայաստանի Հանրապետության ամենաբարձր լեռը Արագածն է (4096մ.): Բոլոր լեռները հանգած հրաբուխներ են, բացի Թոնդուրեկից:

Լճերը

Հայոց հայրենիքի տարածքը հարուստ է ջրային պաշարներով: Կան երեք խոշոր լճեր՝ Սևանը, Վանը և Ուրմիան: Սևանա լիճը ծովի մակերևույոից բարձ է եղել 1916մ բայց այժմ ջրի մակարդակը իջել է 20մ-ով : Ամենամեծ լիճը Ուրմիան է, բայց այն չունի կենդանական և բուսական աշխարհ, աղիության պատճառով: Հայտի են նաև Ծովակ Հյուսիսո, Փարվանա և այլ լճեր:

Գետերը

Հայաստանի լեռնային տեղանքը պայմաններ է ստեղծում բազմաթիվ, այդ թվում՝ տարածաշրջանի մի քանի խոշոր ու մանր գետերի՝ Եփրատի, Տիգրիսի, Արաքսի, Ճորոխի, Կուրի, Ախուրյանի, Հրազդանի, Որոտանի սկզբնավորման համար: Արաքսը համարվում է հայոց մայր գետը

Դաշտեր

Հայկական լեռնաշխարհի դաշտերն են՝ Արարատյան, Մշո, Կարնո (Էրզրումի), Ալաշկերտի, Շիրակի:

Վարչական բաժանում

Ք.ա. 3-րդ և 2-րդ հազարամյակներում եղել է բաժանված: Ք.ա. առաջին հազարամյակում Հայաստանը միավորված էր մեկ պետական կազմավորման մեջ: Ք.ա. 4-րդ դարում փոխվեց այս իրավիճակը: Ք.ա. 4-րդ դարում հայտնի դարձան 2 պետություններ՝ Մեծ Հայք և Փոքր Հայք: Մեծ Հայք նշանակում է մեծ Հայաստան, ուներ 300հզ քառ կմ: Ուներ 15 նահանգ՝ Այրարատ, Գուգարք, Տայք, Բարձր Հայք, Ծոփք, Աղձնիք, Տուրուբերան (Տարոն), Վասպուրական, Ուտիք, Արցախ, Սյունիք, Մոկք, Կորճայք, Պարսկահայք և Փայտակարան:

Փոքր Հայքի տարածքը՝ 80հզ քառ կմ: Մեծ Հայքից բաժանվում էր Արևմտյան Եփրատով: