Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն, Խորհրդային Միություն, ԽՍՀՄ, նախկին սոցիալիստական պետություն Եվրասիայում, կազմավորվել է 1922 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, փլուզվել 1991 թվականի դեկտեմբերի 26-ին։ Համարվել է փաստացի ինքնիշխան խորհրդային պետությունների միություն։ Մայրաքաղաքը եղել է Մոսկվան։
ԽՍՀՄ կազմավորման հռչակագրի մեջ նշվում է, որ միությունը կառուցված է ազգերի ինքնորոշման սկզբունքով։ Շեշտվում էր նաև, որ նրանցից յուրաքանչյուրն ունի իրավունք դուրս գալու ԽՍՀՄ-ի կազմից։ Իրականում որոշումները կայացնում էին իշխանության կենտրոնական մարմինները։
1941 թվականի հունիսի 22-ին, խախտելով ԽՍՀՄ-ի և Գերմանիայի միջև ստորագրված պայմանագիրը` չհարձակվելու վերաբերյալ, Գերմանիան հարձակվեց ԽՍՀՄ-ի վրա: Միայն 1941 թվականի աշնան վերջին խորհրդային զորքերին հաջողվեց կասեցնել Գերմանիայի ներխուժումը և դեկտեմբերից անցնել հակագրոհի, որի որոշիչ իրադարձությունը Մոսկվայի ճակատամարտն էր: Սակայն 1942 թվականի ամռանը և աշնանը հակառակորդին հաջողվեց շարժվել դեպի Վոլգա գետը, նվաճելով երկրի հսկայական տարածքները: 1942 թվականի դեկտեմբերից սկսած և 1943 թվականի ընթացքում, ռազմաճակատում տեղի ունեցավ արմատական բեկում, որոշիչ դարձան Ստալինգրադի և Կուրսկի ճակատամարտերը:
1944 թվականից մինչև 1945 թվականի մայիս ամիսը, խորհրդային զորքերը ազատագրեցին Գերմանիայի կողմից ողջ օկուպացված տարածքները, ինչպես նաև Արևելյան Եվրոպայի երկրները, ունենալով որոշիչ ներդրում Նացիստական Գերմանիայի ջախջախման գործում, ավարտելով այն հաղթանակած և ստորագրելով Գերմանիային անվերապահորեն կապիտուլյացիայի ենթարկելու մասին արձանագրությունը:
Պատերազմը Խորհրդային Միության ժողովրդին պատճառեց հսկայական վնաս, որի արդյունքում զոհվեց 26,6 միլիոն մարդ: Գերմանիայի կողմից նվաճված տարածքներում զանգվածային ոչնչացման էր ենթարկվել խաղաղ բնակչության մեծ մասը, խեղաթյուրվել էին բազում մարդկային ճակատագրեր, ավերվել էին քաղաքներ և գյուղեր: Մյուս կողմից պատերազմը նպաստեց ռազմական արդյունաբերության ներուժի կուտակմանը` երկրի արևելյան շրջաններում, եկեղեցական և կրոնական կյանքի վերածննդին, նշանակալի տարածքների ձեռքբերմանը, ֆաշիզմի դեմ հաղթնակ տանելուն, աշխարհում ԽՍՀՄ-ի ազդեցության մեծացմանը, կազմավորվեց այսպես կոչված «սոցիալիստական ճամբար»-ը, ԽՍՀՄ-ը դարձավ ՄԱԿ-ի հիմնադիրներից մեկը, Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամ` վետոյի իրավունքով:
1941–1945 թվականներին մի շարք ազգեր տեղահանվեցին իրենց ավանդական բնակության վայրերից: Այդպիսի ազգերից էին կորեացիները, գերմանացիները, ինգերմանլանդյան ֆինները, կարաչայները, կալմիկները, չեչենները, ինգուշները, բալկարցիները, Ղրիմի թաթարները և թուրք մեսխեթցիները: Նրանցից շատերը զրկվեցին իրենց ազգային ինքնավարությունից: Տեղահանության ենթարկվեցին նաև այլ փոքր էթնիկ խմբեր:
1944–1947 թվականներին ԽՍՀՄ կազմի մեջ մտան Տուվայի Ժողովրդական Հանրապետությունը (այժմ Տիվայի Հանրապետությունը Ռուսաստանի կազմում), Արևելյան Պրուսիայի հյուսիսային մասը (Կալինինգրադի մարզ), Անդրկարպատը (Անդրկարպատյան մարզ), Պեչենգան, Հարավային Սախալինը և Կուրիլյան կղզիները: Այդ թվում Բելառուսիայից Բելոստոկի մարզը, Գրոդնոյի և Բրեստի մարզերի մի մասը, Ուկրաինայից Լվովի և Դրոգոբիչի մարզերի մի մասը անցան Լեհաստանին:
Կոմմունիզմ
Կոմունիզմը փիլիսոփայական, սոցիալական, քաղաքական և տնտեսական գաղափարախոսություն և շարժում է, որի վերջնական նպատակը կոմունիստական հասարակության կայացումն է, մասնավորապես `սոցիալ-տնտեսական կարգը, որը կառուցված է արտադրական միջոցների ընդհանուր սեփականության գաղափարների և սոցիալական դասերի, փողի և փողի բացակայության վրա և պետության:
Կոմունիզմը ներառում է մի շարք մտավոր դպրոցներ, որոնք լայնորեն ներառում են մարքսիզմ և անարխոկոմունիզմ, ինչպես նաև քաղաքական գաղափարախոսություններ, որոնք խմբավորված են երկուսի շուրջ, և բոլորը կիսում են այն վերլուծությունը, որ հասարակության ներկայիս կարգը բխում է կապիտալիզմից, նրա տնտեսական համակարգից և արտադրության եղանակից, այն է, որ այս համակարգում կա երկու հիմնական սոցիալական դասեր, այս երկու դասերի միջև հակամարտությունը հասարակության բոլոր խնդիրների հիմքն է, և այս իրավիճակը, ի վերջո, կարող է լուծվել սոցիալական հեղափոխության միջոցով:
Լևոն Ենգիբարյան 